İçindekiler
ISO 14001 belgesi için kuruluşun yasal olarak faaliyette olması, çevre mevzuatındaki yükümlülüklerini bilmesi ve bir çevre yönetim sistemi işletmesi gerekir. Sistem, denetimden önce sahada uygulanmış ve kayıt üretmiş olmalıdır.
Bu yazı, ISO 14001 Belgesi için ön koşulları, zorunlu dokümanları ve kayıtları listeler.
Başvuru Ön Koşulları
Belgelendirme kuruluşu, denetime başlamadan önce bazı temel koşulları kontrol eder. Bunlar sağlanmadan belgelendirme denetimi yapılamaz.
Yasal Varlık ve İzinler
Kuruluşun vergi kaydı ve faaliyet belgesi bulunmalıdır. Tesis çevre izni gerektiriyorsa izin ya da başvuru süreci belgelenmelidir.
Tanımlı Kapsam
Sistemin fiziksel sınırları ve faaliyetleri yazılı olarak belirlenmelidir. Kapsam, çevresel etkisi olan faaliyetleri dışarıda bırakmamalıdır.
Uygulanan Bir Sistem
Çevre kontrolleri sahada uygulanıyor olmalıdır. Denetçi, uygulamanın kanıtını kayıtlarda ve sahada arar.
İç Tetkik ve Yönetimin Gözden Geçirmesi
Belgelendirmeden önce yasal uyum değerlendirmesini de içeren bir iç tetkik yapılmalıdır. Yönetimin gözden geçirmesi tamamlanıp kayda alınmalıdır.
ISO 14001 Zorunlu Dokümanları
ISO 14001:2015, aşağıdaki bilgileri açıkça “dokümante edilmiş bilgi” olarak ister. Çevre el kitabı zorunlu değildir.
| Doküman | Madde |
|---|---|
| Çevre yönetim sisteminin kapsamı | 4.3 |
| Çevre politikası | 5.2 |
| Riskler ve fırsatlar ile bunları belirleme prosesi | 6.1.1 |
| Çevre boyutları, etkileri ve önemlilik kriterleri | 6.1.2 |
| Uyum yükümlülükleri (yasal ve diğer şartlar) | 6.1.3 |
| Çevre amaçları | 6.2.1 |
| Operasyonel kontrol prosesleri | 8.1 |
| Acil duruma hazırlık ve müdahale prosesi | 8.2 |
Tutulması Gereken Kayıtlar
Kayıtlar, çevre kontrollerinin uygulandığının kanıtıdır. Denetçi bu kayıtlardan örnekler inceler.
| Kayıt | Madde |
|---|---|
| Çalışan yetkinlik kanıtları | 7.2 |
| Çevreyle ilgili iletişim kayıtları | 7.4.1 |
| İzleme ve ölçme sonuçları (emisyon, atık su, atık miktarları) | 9.1.1 |
| Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu | 9.1.1 |
| Uyum değerlendirmesi sonuçları | 9.1.2 |
| İç tetkik programı ve sonuçları | 9.2.2 |
| Yönetimin gözden geçirmesi sonuçları | 9.3 |
| Uygunsuzluklar ve düzeltici faaliyetler | 10.2 |
Maddelerin açıklaması ISO 14001 Maddeleri rehberinde yer alır.
Yasal Şartlar Listesinde Sık Yer Alan Mevzuat
Her kuruluşun listesi faaliyetine göre farklıdır. Aşağıdakiler üretim tesislerinin listesinde en sık görülen başlıklardır.
- 2872 sayılı Çevre Kanunu
- Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği
- Atık Yönetimi Yönetmeliği
- Sıfır Atık Yönetmeliği
- Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
- Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği
- Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
- Çevresel gürültü kontrolüne ilişkin yönetmelik
Mevzuat sık değiştiği için listenin güncelliği her gözetim denetiminde sorgulanır.
Denetime Hazır mısınız? Kontrol Listesi
Aşağıdaki sorulara “evet” diyebiliyorsanız denetime hazırsınız. Eksik varsa önce onları tamamlayın.
- Kapsam ve çevre politikası yazılı mı?
- Çevre boyutları belirlenip önemlileri seçildi mi?
- Yasal şartlar listesi güncel mi ve uyum değerlendirildi mi?
- Önemli boyutlar için ölçülebilir hedefler var mı?
- Atık, kimyasal ve emisyon kontrolleri sahada uygulanıyor mu?
- Acil durum planı hazır ve tatbikatla test edildi mi?
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi tamamlandı mı?
Eksiklerin hızlı tespiti için ISO 14001 Danışmanlığı, adımlar için ISO 14001 Belgesi Nasıl Alınır rehberine bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
ISO 14001 için çevre el kitabı zorunlu mu?
Hayır, ISO 14001:2015 el kitabı istemez. Kuruluş isterse sistemini tanıtan bir el kitabı kullanabilir.
Uyum değerlendirmesi ne sıklıkla yapılır?
Standart sıklığı kuruluşa bırakır. Uygulamada en az yılda bir kez yapılması beklenir.
Çevre ölçümleri zorunlu mu?
Yasal olarak gerekli ölçümler zaten zorunludur. ISO 14001, bu ölçümlerin planlanmasını ve sonuçlarının değerlendirilmesini ister.
Küçük işletmeler için şartlar daha mı az?
Şartlar her kuruluş için aynıdır. Ancak çevre boyutu az olan işletmelerde dokümantasyon çok daha sadedir.