ISO 42001 Belgesi Nedir, Nasıl Alınır?

ISO 42001 belgesi, bir kuruluşun yapay zeka sistemlerini sorumlu, şeffaf ve güvenli biçimde geliştirdiğini veya kullandığını kanıtlayan yönetim sistemi belgesidir. Belge, yapay zekâ risklerinin sistemli biçimde yönetildiğini gösterir.

GMG Belgelendirme olarak ISO 42001 belgelendirme, danışmanlık ve eğitim hizmetleri veriyoruz. Başvurudan belge teslimine kadar tüm süreci tek muhatapla yönetiyoruz.

ISO 42001 Belgesi Nedir?

ISO/IEC 42001, yapay zeka yönetim sistemleri için yayımlanan ilk uluslararası standarttır. 2023 yılında yayımlanmıştır.

Standart; yapay zeka sistemi geliştiren, sağlayan veya kendi süreçlerinde kullanan tüm kuruluşlara uygulanabilir. Teknolojiden bağımsızdır ve sistemin yönetimine odaklanır.

Yapay Zeka Etki Değerlendirmesi

Yapay zeka sistemlerinin bireyler ve toplum üzerindeki olası etkileri değerlendirilir. Ayrımcılık, mahremiyet ve güvenlik riskleri bu kapsamdadır.

Ek A Kontrolleri

Standardın ekinde veri yönetimi, şeffaflık, insan gözetimi ve yaşam döngüsü gibi konularda kontroller yer alır. Kuruluş, riskine göre uygulanacak kontrolleri seçer.

ISO 42001 Kapsamı: Neleri Kapsar?

Standart, yapay zekanın teknik başarısını değil, nasıl yönetildiğini belgeler. Bir modelin doğru çalışıp çalışmadığından çok, risklerinin bilinip kontrol edilip edilmediğine bakar.

Yapay zeka politikası ve roller: Kim karar verir, kim sorumludur?
Risk ve etki değerlendirmesi: Sistem bireylere, topluma ve kuruluşa nasıl zarar verebilir?
Yaşam döngüsü: Tasarım, veri, eğitim, test, devreye alma, izleme ve emeklilik.
Veri yönetimi: Veri kalitesi, kaynağı ve uygunluğu.
Şeffaflık: Kullanıcılara ve ilgili taraflara verilen bilgi.
Üçüncü taraflar: Satın alınan modeller ve yapay zeka hizmetleri.

ISO 42001 Maddeleri ve Ekleri

Standart, diğer ISO yönetim sistemleriyle aynı 10 maddelik yapıyı kullanır. 4. ile 10. maddeler arası şartlardır, dört ek ise kontrolleri ve uygulama rehberini içerir.

Bölüm	İçerik
Madde 4–10	Bağlam, liderlik, planlama, destek, işletim, performans değerlendirme, iyileştirme
Ek A	9 kontrol hedefi altında 38 kontrol (politikalar, organizasyon, kaynaklar, etki değerlendirmesi, yaşam döngüsü, veri, bilgilendirme, kullanım, üçüncü taraflar)
Ek B	Ek A kontrollerinin uygulama rehberi
Ek C	Yapay zekaya özgü olası hedefler ve risk kaynakları
Ek D	Sistemin farklı sektör ve alanlarda kullanımı

ISO 42001 Belgesi Kimler Almalı, Faydaları Nelerdir?

Yapay zeka ürünü geliştiren yazılım firmaları, yapay zekayı karar süreçlerinde kullanan finans, sağlık, insan kaynakları ve e-ticaret kuruluşları için uygundur.

Mevzuata Hazırlık

AB Yapay Zeka Yasası, yüksek riskli yapay zeka sistemleri için kapsamlı yükümlülükler getirmektedir. ISO 42001, bu yükümlülüklere hazırlık için güçlü bir yönetim çerçevesi sunar.

Müşteri ve Yatırımcı Güveni

Kurumsal müşteriler, yapay zeka tedarikçilerinden sorumlu kullanım kanıtı istemeye başlamıştır. Belge bu güveni somutlaştırır.

ISO 42001 Hangi Yapay Zeka Risklerini Ele Alır?

Yapay zeka riskleri klasik bilgi güvenliği risklerinden farklıdır. Standart, bu risklerin tanımlanmasını ve her biri için kontrol seçilmesini ister.

Önyargı ve Ayrımcılık

Dengesiz verilerle eğitilen modeller belirli grupları dezavantajlı bırakabilir. Veri kalitesi ve test kontrolleri bu riski azaltır.

Açıklanabilirlik ve Şeffaflık

Bir kararın neden verildiği açıklanamıyorsa güven kaybolur. Standart, kullanıcıların ve ilgili tarafların uygun şekilde bilgilendirilmesini ister.

Güvenlik ve Fikri Mülkiyet

Modele zararlı girdi verilmesi, veri sızıntısı ve telif sorunları yapay zekaya özgü risklerdir. Bu riskler ISO 27001 kontrolleriyle birlikte ele alınır.

Üçüncü Taraf Modeller

Hazır yapay zeka hizmetleri kullanan kuruluş, sağlayıcının risklerini de devralır. Tedarikçi değerlendirmesi ve sözleşme şartları bu yüzden zorunludur.

ISO 42001 Belgesi Nasıl Alınır

Süreç yapay zeka sistem envanteri, risk ve etki değerlendirmesi, kontrollerin seçimi, iki aşamalı denetim ve belge kararından oluşur.

Adım adım süreç için ISO 42001 Belgesi Nasıl Alınır rehberini inceleyin.

ISO 42001 Belgesi Şartları

Yapay zeka politikası, sistem envanteri, risk değerlendirmesi, etki değerlendirmesi ve Uygulanabilirlik Bildirgesi temel şartlardır. Veri kalitesi ve insan gözetimi kontrollerinin uygulandığı kayıtlarla gösterilmelidir.

Kuruluşun yapay zeka yaşam döngüsündeki rolü de açıkça tanımlanmalıdır.

ISO 42001 Belgesi Fiyatı

Fiyatı kapsamdaki çalışan sayısı, yapay zeka sistemlerinin sayısı ve risk seviyesi belirler. ISO 27001 ile entegre denetim maliyeti düşürür.

Genel fiyat bilgisi için ISO Belgesi Fiyatı sayfasına bakabilirsiniz.

ISO 42001 Danışmanlığı

Yapay zeka risklerini yönetim sistemine bağlamak, teknik ve etik bilgiyi birlikte gerektirir. Danışmanlık, sistemi ürün ve veri ekipleriyle birlikte kurar.

Kapsam ve süre için ISO 42001 Danışmanlığı sayfasını inceleyin.

ISO 42001 Eğitimi

Sorumlu yapay zeka, geliştirici ve kullanıcıların ortak farkındalığıyla mümkündür. Temel ve iç tetkikçi eğitimleriyle ekibinizi hazırlıyoruz.

Eğitim içeriği için ISO 42001 Eğitimi sayfasına göz atın. Denetçi olarak kariyer hedefleyenler için ISO 42001 Baş Denetçi Eğitimi programımız vardır.

ISO 42001 ile ISO 27001 Arasındaki Fark

İki standart aynı yapıyı paylaşır ve birlikte kurulabilir. Ancak korudukları şey farklıdır.

Konu	ISO 27001	ISO 42001
Odak	Bilginin gizliliği, bütünlüğü ve erişilebilirliği	Yapay zekanın sorumlu ve güvenilir kullanımı
Risk türü	Bilgi güvenliği riskleri	Önyargı, şeffaflık, insan gözetimi, toplumsal etki
Özel değerlendirme	Risk değerlendirmesi	Risk değerlendirmesi ve yapay zeka etki değerlendirmesi
Ek A	93 kontrol	38 kontrol

Yapay zeka ürünü geliştiren bir yazılım firması için en verimli yol iki sistemi entegre kurmaktır. Bilgi güvenliği tarafı için ISO 27001 Belgesi sayfasına bakın.

ISO 42001 ve AB Yapay Zeka Yasası

AB Yapay Zeka Yasası, yapay zeka sistemlerini risk seviyesine göre sınıflandıran ve yüksek riskli sistemlere yükümlülük getiren düzenlemedir. Yükümlülükler aşamalı olarak yürürlüğe giriyor ve AB pazarına ürün veya hizmet sunan Türk firmalarını da kapsıyor.

ISO 42001 yasaya uyumu tek başına garanti etmez. Ancak yasanın istediği risk yönetimi, dokümantasyon, insan gözetimi ve kayıt tutma için hazır bir yönetim çerçevesi sunar.

ISO 42001 Belgesinin Geçerliliği ve Doğrulanması

Belgede belge numarası, kapsam ve geçerlilik tarihleri yer alır. Belge geçerli olduğu sürece yıllık gözetim denetimleri yapılır.

Doğrulama adımları için TÜRKAK Akreditasyonlu ISO Belgesi Sorgulama rehberine, geçerlilik süreleri için ISO Belgesi Kaç Yıl Geçerlidir rehberine bakabilirsiniz.

ISO 42001 ile Birlikte Alınan Belgeler

ISO 27001 Belgesi

Yapay zeka sistemlerinin güvenliği, bilgi güvenliği yönetimiyle birlikte sağlanır. Ayrıntılar: ISO 27001 Belgesi.

ISO 27701 Belgesi

Kişisel veriyle eğitilen modellerde gizlilik yönetimi kritik önemdedir. Ayrıntılar: ISO 27701 Belgesi.

Sıkça Sorulan Sorular

Hazır yapay zeka araçlarını kullanan firmalar ISO 42001 alabilir mi?

Evet, standart yapay zekayı kullanan kuruluşlara da uygulanır. Kontroller, kullanım şekline ve riskine göre seçilir.

ISO 42001 belgesi zorunlu mu?

Hayır, gönüllü bir standarttır. Ancak kurumsal müşteriler ve yapay zeka mevzuatına hazırlanan sektörler giderek daha sık talep ediyor.

ISO 42001 belgesi kaç yıl geçerlidir?

Yönetim sistemi belgeleri gibi 3 yıllık döngüyle verilir. Geçerlilik yıllık gözetim denetimlerine bağlıdır.