İçindekiler
SPICE seviyeleri, bir yazılım sürecinin ne kadar olgun işlediğini 0’dan 5’e kadar gösteren yetenek seviyeleridir. Her süreç kendi seviyesini ayrı ayrı alır, kuruluşun tamamı için tek bir not verilmez.
Bu yazı, ISO 15504 SPICE Belgesi değerlendirmesinde seviyelerin nasıl belirlendiğini açıklar.
SPICE Yetenek Seviyeleri Nedir?
Yetenek seviyesi, bir sürecin yalnızca yapılıp yapılmadığını değil, nasıl yönetildiğini de ölçer. Bir üst seviyeye çıkmak için alt seviyelerin şartlarının da tam karşılanması gerekir.
| Seviye | Adı | Kısaca |
|---|---|---|
| 0 | Eksik | Süreç amacına ulaşmıyor |
| 1 | Gerçekleştirilmiş | Süreç amacına ulaşıyor |
| 2 | Yönetilen | Süreç planlanıyor ve izleniyor |
| 3 | Yerleşik | Kuruluşun standart süreci kullanılıyor |
| 4 | Öngörülebilir | Süreç sayısal olarak kontrol ediliyor |
| 5 | Optimize Eden | Süreç sürekli iyileştiriliyor |
Seviye 0 – Eksik
Süreç ya hiç uygulanmıyor ya da amacına ulaşamıyor. Örneğin test yapılıyor ama sonuçları kaydedilmiyor ve hatalar takip edilmiyor.
Seviye 1 – Gerçekleştirilmiş
Süreç amacına ulaşıyor ve beklenen çıktıları üretiyor. Ancak başarı büyük ölçüde kişilerin bireysel çabasına bağlıdır.
Seviye 2 – Yönetilen
Süreç planlanıyor, izleniyor ve gerektiğinde düzeltiliyor. İş ürünleri tanımlı, gözden geçiriliyor ve sürüm kontrolü altında tutuluyor.
İhalelerde ve tedarikçi şartlarında en sık istenen seviyedir. Çoğu kuruluş için gerçekçi ilk hedeftir.
Seviye 3 – Yerleşik
Kuruluşun tanımlı bir standart süreci vardır ve projeler bu süreci kendine uyarlayarak kullanır. Ekipler değişse bile çalışma biçimi aynı kalır.
Seviye 4 – Öngörülebilir
Süreç performansı sayısal hedeflerle ölçülür ve istatistiksel olarak kontrol edilir. Sapmalar ortaya çıkmadan önce öngörülebilir.
Seviye 5 – Optimize Eden
Süreç, iş hedeflerine göre sürekli iyileştirilir ve yenilikler kontrollü şekilde devreye alınır. ISO 33000 serisinde bu seviye “yenilikçi” olarak adlandırılır.
Süreç Öznitelikleri (PA 1.1 – PA 5.2)
Her seviye, ölçülen bir veya iki süreç özniteliğinden oluşur. Değerlendirici seviyeyi doğrudan değil, bu öznitelikleri derecelendirerek belirler.
| Seviye | Süreç özniteliği | Ne ölçülür? |
|---|---|---|
| 1 | PA 1.1 Süreç performansı | Süreç amacına ulaşıyor mu? |
| 2 | PA 2.1 Performans yönetimi | Süreç planlanıyor ve izleniyor mu? |
| 2 | PA 2.2 İş ürünü yönetimi | Çıktılar tanımlı, gözden geçirilmiş ve kontrol altında mı? |
| 3 | PA 3.1 Süreç tanımı | Kuruluşun standart süreci var mı? |
| 3 | PA 3.2 Süreç yaygınlaştırma | Projeler standart süreci uyarlayarak kullanıyor mu? |
| 4 | PA 4.1 – 4.2 Ölçüm ve kontrol | Süreç sayısal hedeflerle yönetiliyor mu? |
| 5 | PA 5.1 – 5.2 Yenilik ve optimizasyon | Süreç sistemli olarak iyileştiriliyor mu? |
N/P/L/F Derecelendirme Ölçeği
Her süreç özniteliği dört basamaklı bir ölçekle derecelendirilir. Derece, özniteliğin ne kadarının karşılandığını gösterir.
| Derece | Anlamı | Karşılanma oranı |
|---|---|---|
| N | Karşılanmamış (Not achieved) | %0 – %15 |
| P | Kısmen karşılanmış (Partially) | %15 – %50 |
| L | Büyük ölçüde karşılanmış (Largely) | %50 – %85 |
| F | Tamamen karşılanmış (Fully) | %85 – %100 |
Bir sürecin bir seviyeye ulaşması için o seviyenin öznitelikleri en az L, alt seviyelerin tüm öznitelikleri ise F almalıdır. Örneğin Seviye 2 için PA 1.1 F, PA 2.1 ve PA 2.2 en az L olmalıdır.
Bir Kuruluş Hangi Seviyeyi Hedeflemeli?
Hedefi önce müşteri ve ihale şartları belirler. Şart yoksa hedef, kuruluşun büyüklüğüne ve süreç olgunluğuna göre seçilir.
- Tek ekip, ilk değerlendirme: Seviye 2 gerçekçi ve yeterli bir hedeftir.
- Birden fazla ekip veya ürün: Ortak çalışma biçimi için Seviye 3 hedeflenir.
- Kritik ve büyük ölçekli projeler: Seviye 4 ve 5 nadiren istenir, yüksek ölçüm altyapısı gerektirir.
Hedef seviyeye nasıl hazırlanılacağını ISO 15504 SPICE Belgesi Nasıl Alınır rehberinde anlattık.
Automotive SPICE Seviyeleri
Automotive SPICE aynı 0–5 seviye yapısını ve aynı derecelendirme mantığını kullanır. Fark, değerlendirilen süreçlerin otomotiv yazılımı ve elektroniğine göre tanımlanmasıdır.
Otomotiv ana sanayisi tedarikçilerinden genellikle belirlenmiş bir süreç setinde Seviye 2, kritik projelerde Seviye 3 ister. Hedef, sözleşmede proje bazında yazılır.
Sıkça Sorulan Sorular
SPICE Level 2 ne demek?
Değerlendirilen süreçlerin planlanarak, izlenerek ve iş ürünleri kontrol altında tutularak yürütüldüğü anlamına gelir. İhalelerde en sık istenen seviyedir.
Kuruluşun tamamı tek bir seviye alır mı?
Hayır, SPICE’ta her süreç ayrı seviye alır. Sonuç, süreçlerin seviyelerini gösteren bir yetenek profilidir.
Seviye 1’i atlayıp doğrudan Seviye 2 alınabilir mi?
Hayır, Seviye 2 için Seviye 1’in tam karşılanması gerekir. Ancak iki seviye aynı değerlendirmede birlikte gösterilebilir.
SPICE seviyesi ne kadar süre geçerlidir?
Sonuç, değerlendirme tarihindeki durumu gösterir. Müşteriler genellikle 2–3 yılda bir yeniden değerlendirme ister.