İçindekiler
ISO 45001:2018 standardı 10 maddeden oluşur ve ISO 9001 ile aynı üst yapıyı kullanır. Denetlenen şartlar 4. ile 10. maddeler arasındadır.
Bu rehber, ISO 45001 Belgesi için her maddenin ne istediğini ve denetçinin hangi kanıtları aradığını açıklar.
ISO 45001 Maddelerine Genel Bakış
Maddeler Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al döngüsüne göre sıralanır. İSG’ye özgü şartlar özellikle 5., 6. ve 8. maddelerde yer alır.
| Madde | Başlık | İSG’ye özgü öne çıkan şart |
|---|---|---|
| 4 | Kuruluşun bağlamı | Çalışanların ve ilgili tarafların beklentileri |
| 5 | Liderlik ve çalışan katılımı | Çalışanlara danışma ve katılım |
| 6 | Planlama | Tehlike tanımlama, risk değerlendirmesi |
| 7 | Destek | Yetkinlik, farkındalık, iletişim |
| 8 | Operasyon | Kontrol hiyerarşisi, değişiklik yönetimi, acil durum |
| 9 | Performans değerlendirme | Uyum değerlendirmesi |
| 10 | İyileştirme | Olay araştırması |
Madde 4: Kuruluşun Bağlamı
Kuruluş, İSG performansını etkileyen iç ve dış konuları belirler. 2024 ekiyle iklim değişikliğinin ilgili bir konu olup olmadığı da değerlendirilmelidir.
Çalışanlar, yükleniciler, resmi kurumlar ve sigorta şirketleri gibi ilgili tarafların beklentileri listelenir. Sistemin kapsamı ve sınırları yazılı hale getirilir.
Madde 5: Liderlik ve Çalışan Katılımı
Üst yönetim, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önleme sorumluluğunu üstlenir. Bu sorumluluk başkasına devredilemez.
5.2 İSG Politikası
Politika; güvenli çalışma koşulları sağlama, tehlikeleri ortadan kaldırma ve çalışan katılımı taahhütlerini içermelidir. Politika çalışanlara duyurulur.
5.4 Çalışanlara Danışma ve Katılım
Yönetici olmayan çalışanlar tehlike tanımlamaya, kontrol seçimine ve olay araştırmaya katılır. Katılımın önündeki engeller kaldırılır.
Madde 6: Planlama
Sistemin temelini oluşturan maddedir. Tüm kontroller burada belirlenen tehlikeler ve yükümlülükler üzerine kurulur.
6.1.2 Tehlike Tanımlama ve Risk Değerlendirmesi
Rutin ve rutin olmayan işler, insan faktörü, yükleniciler ve ziyaretçiler dahil tüm tehlikeler belirlenir. Riskler ve İSG fırsatları değerlendirilir.
6.1.3 Yasal Şartlar
Kuruluşa uygulanan İSG mevzuatı ve diğer şartlar belirlenir. Bu şartlara erişim ve güncelleme yöntemi tanımlanır.
6.2 İSG Hedefleri
Hedefler ölçülebilir ve süreli olmalıdır. Örneğin “kayıp günlü kaza sayısını bir yılda yarıya indirmek” gibi bir hedef belirlenir.
Madde 7: Destek
Sistemin işlemesi için gereken kaynak, yetkinlik ve iletişim bu maddede ele alınır. İSG eğitimleri burada önemli bir kanıttır.
Çalışanlar, işlerindeki tehlikeleri ve tehlikeli durumlardan uzaklaşma haklarını bilir. Zorunlu dokümanların listesi ISO 45001 Belgesi Şartları yazısındadır.
Madde 8: Operasyon
Tehlikelerin sahada kontrol edildiği maddedir. Denetimde en çok saha gözlemi bu maddede yapılır.
8.1.2 Kontrol Hiyerarşisi
Riskler önce tehlikeyi ortadan kaldırarak, sonra ikame, mühendislik ve idari önlemlerle azaltılır. Kişisel koruyucu donanım en son başvurulan önlemdir.
8.1.3 Değişiklik Yönetimi
Yeni makine, proses veya iş yeri düzenlemesi öncesinde İSG etkileri değerlendirilir. Değişiklik yeni bir tehlike doğurmadan devreye alınır.
8.1.4 Satın Alma ve Yükleniciler
Satın alınan ekipman ve hizmetlerin İSG şartlarına uygunluğu kontrol edilir. Yüklenicilerin İSG performansı izlenir.
8.2 Acil Duruma Hazırlık
Acil durumlar için müdahale planları ve ilk yardım düzenlemeleri yapılır. Planlar periyodik tatbikatlarla test edilir.
Madde 9: Performans Değerlendirme
İSG performansı göstergelerle ölçülür ve yasal uyum düzenli olarak kontrol edilir. Kaza sıklık ve ağırlık oranları tipik göstergelerdir.
İç tetkikler ve yönetimin gözden geçirmesi sistemin etkinliğini değerlendirir. Sonuçlar iyileştirme kararlarına dönüştürülür.
Madde 10: İyileştirme
Kazalar, ramak kala olaylar ve uygunsuzluklar kök nedenleriyle araştırılır. Araştırmaya çalışanlar da katılır.
Tekrarı önleyecek düzeltici faaliyetler uygulanır ve etkinliği doğrulanır. Maddeleri ekibinize anlatmak için ISO 45001 Eğitimi sayfasına göz atın.
Sıkça Sorulan Sorular
ISO 45001’in en önemli maddesi hangisidir?
Uygulamada 6.1.2 tehlike tanımlama ve risk değerlendirmesi sistemin temelidir. Çalışan katılımını düzenleyen 5.4 de denetimin odak noktalarındandır.
ISO 45001 ile ISO 9001 maddeleri aynı mı?
Madde başlıkları büyük ölçüde aynıdır, içerikler farklıdır. Bu ortak yapı sistemlerin entegre kurulmasını kolaylaştırır.
Kontrol hiyerarşisi zorunlu mu?
Evet, standart risklerin bu sıraya göre azaltılmasını ister. Doğrudan KKD’ye başvurmak uygunsuzluk sebebi olabilir.
İklim değişikliği şartı neyi değiştirdi?
2024 ekiyle 4.1 ve 4.2 maddelerine iklim değişikliğiyle ilgili bir not eklendi. Örneğin aşırı sıcakların çalışanlara etkisi değerlendirilebilir.